support No Comments

 

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ*

Πώς είναι δυνατό ένα Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΔΣ) να εκφράζει ανησυχίες για μέτρα κοινωνικής στήριξης 100 εκατ. ευρώ ενώ πραγματοποιούνται πλεονάσματα ενός δις ευρώ (5% του ΑΕΠ) και όταν υπάρχουν ανάγκες στην κοινωνία; Ένα πρόσφατο και εύλογο ερώτημα.

Από την στιγμή που τηρούνται οι δημοσιονομικοί κανόνες και δεν τίθεται θέμα βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους κανένα ΔΣ δεν θα αντιδράσει για το οποιοδήποτε στοχευμένο μέτρο κοινωνικής στήριξης. Ο έλεγχος και η αποτελεσματικότητα των δαπανών και η κατανομή τους είναι αρμοδιότητα άλλων θεσμών, όπως και πολιτικών αποφάσεων. Σε κάποιες περιπτώσεις η γραμμή που διαχωρίζει τα δύο δεν είναι ευδιάκριτη και μπορούν να γίνουν παρεμβάσεις.

Η ιστορία μας διδάσκει ότι τα μεγαλύτερα δημοσιονομικά λάθη γίνονται κατά τη διάρκεια των καλών περιόδων, δηλαδή η δημιουργία μόνιμων κρατικών δαπανών που καλύπτονται από πρόσκαιρα έσοδα. Το πρόσφατο πακέτο των 100 εκατ. ευρώ έστω κι αν από μόνο του δεν θα οδηγήσει σε δημοσιονομικό εκτροχιασμό αποτελεί ένα παράδειγμα ανάδειξης του θέματος.

Πρώτα, όπως φασούλι-φασούλι γεμίζει το σακούλι, με τον ίδιο τρόπο θα αδειάσει. Αν δεν υπάρξει αντίδραση σε αυτή την περίπτωση, ούτε σε κάποιους μήνες στη δεύτερη, στην τρίτη, στην τέταρτη κ.ο.ε. και έρθει η αντίδραση στη όγδοη, όταν πλέον θα είναι οριακά τα πράγματα τότε ο φορολογούμενος ορθά θα διερωτηθεί που βρισκόταν ο θεσμός τόσα χρόνια. Τότε αυτός που θα επωφελείτο από το όγδοο πακέτο ορθά θα πει «μα για τα 50 εκατ. ευρώ προς την Χ ομάδα και τ’ άλλα 60 εκατ. στην Ψ ομάδα δεν αντιδράσατε και τώρα για 20 εκατ. ευρώ κάνετε θέμα;».

Η αντικατάσταση της μείωσης στην αμυντική εισφορά στους τόκους που ήταν η αρχική πρόθεση του Υπ. Οικονομικών με τη μείωση στο φόρο κατανάλωσης στα καύσιμα είναι ακόμη μια ανησυχητική εξέλιξη. Διαχρονικά τα κυπριακά νοικοκυριά έχουν χαμηλό ποσοστό αποταμίευσης. Παράλληλα είναι υπερχρεωμένα. Αν δεν ληφθούν μέτρα άμεσα οι περισσότεροι πολίτες δεν θα μπορούν να μιλούν για όριο συνταξιοδότησης. Την ίδια ώρα ο τομέας των δημόσιων συγκοινωνιών αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις. Με αυτή την κίνηση αντί να ενθαρρυνθεί η αποταμίευση, προτιμήθηκε να ενθαρρυνθεί η χρήση ιδιωτικών αυτοκινήτων εις βάρος των δημόσιων συγκοινωνιών. Επίσης από μια τέτοια κίνηση θα επωφεληθούν περισσότερο αυτοί που έχουν μεγάλου κυβισμού οχήματα με δυσανάλογη περιβαλλοντική επιβάρυνση. Αυτή είναι η ανησυχία. Ότι τέτοιες αποφάσεις, όταν δεν είναι στοχευμένες και δεν έχουν αποτελεσματικά κριτήρια που θα διασφαλίζουν στο μέγιστο δυνατό βαθμό την επίτευξη ενός δημοσίου συμφέροντος στόχου, όπως και να περιορίζουν τις αρνητικές παράπλευρες απώλειες, δημιουργούν αχρείαστες δαπάνες, ηθικούς κινδύνους και αρνητικό προηγούμενο. Οδηγούν σε νέες απαιτήσεις με την εκάστοτε κυβέρνηση και βουλή να μην μπορούν πλέον να αρνηθούν, ενώ πολλές φορές να πλειοδοτούν.

Ακόμη θα πρέπει να θυμηθούμε τα Κεϊνσιανά επιχειρήματα που ακούστηκαν την περίοδο της κρίσης, δηλαδή την ανάγκη αύξησης και όχι μείωσης των κρατικών δαπανών. Για να μπορεί να γίνεται αυτό, σε καλές περιόδους θα πρέπει να αυξάνονται οι αποταμιεύσεις και όχι οι δαπάνες. Αν όχι, αυτό οδηγεί σε διόγκωση φουσκών στην οικονομία κατά τις καλές περιόδους και σημαντικότερα στον περιορισμό των αποθεμάτων και των περιθωρίων κρατικής παρέμβασης στις περιόδους ύφεσης. Αυτό για την Κύπρο είναι ιδιαίτερα σημαντικό εφόσον το δημόσιο και ιδιωτικό χρέος και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια παραμένουν στα ύψη. Ούτε ο δημόσιος ούτε ο ιδιωτικός τομέας έχουν σήμερα σημαντικά περιθώρια αντίδρασης σε μια νέα κρίση.

Τα μέτρα που έχουν ληφθεί και από το δημόσιο και από τον ιδιωτικό τομέα, έχουν ωφελήσει σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού. Η ανεργία μειώθηκε κατά 50% ενώ το εργατικό δυναμικό έχει αυξηθεί. Τα επιτόκια των δανειζόμενων έχουν επίσης μειωθεί πέραν του 50%. Οι απολαβές και η κερδοφορία άρχισαν να αυξάνονται. Ο βαθμός εμπιστοσύνης και σταθερότητας, που αποτελούν προϋπόθεση για την προσέλκυση επενδύσεων έχουν ενισχυθεί σημαντικά. Αυτά θα πρέπει να διασφαλιστούν, έστω κι αν δεν πιστώνονται οι πολιτικοί ή αν το πολιτικό όφελος είναι μεγαλύτερο στις περιπτώσεις των επιδομάτων/ παροχών/ φόρο-ελαφρύνσεων.

Σίγουρα υπάρχουν πολίτες που δεν έχουν επωφεληθεί ή που χρήζουν στήριξης. Αυτό δεν αποτελεί επιχείρημα υπέρ των καθολικών μέτρων. Αυτά πρέπει να γίνουν στοχευμένα και εντός των δημοσιονομικών δυνατοτήτων. Η έμφαση όλων πρέπει να παραμείνει επικεντρωμένη στη μείωση του δημόσιου και ιδιωτικού χρέους και στη δημιουργία αποθεματικών.

 

*Πρόεδρος Δημοσιονομικού Συμβουλίου.

Οι θέσεις που εκφράζονται είναι προσωπικές.

 

Βιογραφικό Δημήτρη Γεωργιάδη – Πατήστε εδώ.